lage der a
frisse aardbeitjes

Agnus Dei



Jaartal:
2006

Techniek:
Olieverf op paneel

Afmeting:
110 x 58


Reinout Krajenbrink ©

 

                               AGNUS DEI

 

 

Hoewel dit schilderij in eerste instantie doet vermoeden dat het hier gaat om een gewoon vruchtenstilleven met in de hoofdrol een grote schaal met aardbeien, is de hoofdrol toch voor iets anders weggelegd. Niet alleen de titel, maar ook het icoon en de zijden doek met de mysterieuse Hebreeuwse tekst erop verklappen dat het hier om iets anders gaat. Het is niet de bedoeling om dit schilderij in zijn geheel te ontleden, echter om iets van de mystiek te onthullen. Wat zal blijken is dat de verschillende voorwerpen in dit stilleven meer met elkaar in verband staan dan nu doet lijken. Het sleutelwoord is dan ook het Latijnse woord "Agnus Dei", wat betekent: Lam Gods. In het eerste hoofdstuk van het Evangelie naar Johannes wordt Jezus Christus door Johannes de Doper 'het Lam Gods' genoemd. Dit thema verwijst naar de oude Joodse gewoonte om middels een zoenoffer het volk te bevrijden van zijn zonden.         

In het bijbelboek Exodus hoofdstuk 12 wordt hier o.a. over gesproken. Er werd dan met het Paschafeest een jong mannelijk lam of geitebok (de zondebok) geslacht die de zonden zou dragen van het volk.

Verderop in het Oude Testament treffen we het bijbelboek Jesaja aan, die in een profetie ineens een andere invulling geeft aan het zoenoffer door het lam. Jesaja was een profeet zo levend rond 725 v.Chr. die het in zijn 53e hoofdstuk heeft over een mens i.pv. een lam die zal komen om de zonden op zich te nemen. Jesaja schreef de tekst in het Hebreeuws waarvan we  een gedeelte op de zijden doek zien afgebeeld. Als we de drie zichtbare regels vertalen staat er:

"wij zagen hem als een verstoteling.."                            (bovenste regel)                                                                  …"Om onze zonden werd hij doorboord…"                       (middelste regel)                                             …"Als een lam werd hij naar de slachtbank gebracht…"   (onderste regel)     

  Hoewel de vergelijking nog wel met een lam gemaakt wordt, spreekt Jesaja dus nu over een mens. Gezien ook de rest van de tekst in hoofdstuk 53 vermoedt men dat hij hier spreekt over Jezus Christus, de zoon van God, die gedurende het Paschafeest gekruisigd werd. Jezus wordt dan ook gezien als de vervanger van het lam, het Lam Gods.

Op het icoon zien we de jonge Christus zitten op de schoot van zijn moeder Maria. Zelf draagt hij een jong lam in zijn schoot. Dat natuurlijk een verwijzing is naar het lam in de tekst van Jesaja.

Tenslotte komen we bij het meest in het oogspringende gedeelte van dit schilderij: de schaal met aardbeien, waarvan enkelen daarbuiten liggen. Het zijn er precies 20, in 5 aardbeien is een cocktailprikker geprikt. De aardbeien en het getal zijn niet toevallig gekozen in deze compositie. Als we bekijken waar de aardbei in de traditionele symboliek voor staat dan lezen we dat het "de rechtvaardige mens, de vrucht van goede werken" symboliseert. Op zich is dat natuurlijk heel algemeen, het aantal verduidelijkt meer. We tellen er zoals gezegd 20, het is de som van de tien vingers en de tien tenen en daarom staat het in de getallensymboliek voor de hele mens. Als we dan ook zien dat 5 aardbeien doorboord zijn met prikkers (de vijf wonden van Christus aan het kruis in handen,voeten en zij) is dit alles ineens een sterke verwijzing naar Christus en zijn kruisdood. Christus als het lam, het Lam Gods : Agnus Dei, dit Latijnse woord is tenslotte nog op een opmerkelijke manier in het schilderij verwerkt echter ….op welke manier?,  dat laat de schilder in het ongewisse en louter aan de oplettende kijker over.

 

 

overzicht stillevens