pimpelmees
goudhaantje met bosbes

Heilig (b)rood



Jaartal:
2010

Techniek:
Olieverf op paneel

Afmeting:
110 x 60


Reinout Krajenbrink ©

 

                             HEILIG (B)ROOD

 

 

De tijd rond Pasen is een folkloristische tijd.  Het is doorspekt van feesten en rituelen die hun oorsprong hebben ver voordat het christendom hier voet aan de grond kreeg. We kennen de paasvuren, de lentefeesten en de paaseieren; allemaal oergermaanse gebruiken die later vermengd zijn met de Christelijke paasviering. In de christelijke traditie is Pasen het belangrijkste liturgische feest. Op Goede Vrijdag, de vrijdag voor Pasen wordt het lijden en de kruisdood van Jezus herdacht en met Pasen de opstanding, ook wel verrijzenis genoemd, uit de dood. Pasen behoort daarmee tot de traditie van de zoenoffers.

Dit schilderij is niet het eerste schilderij waarmee ik het paasfeest benader, bijna elk jaar probeer ik in deze traditie iets van de paasgedachte te verwezenlijken.

Op het eerste gezicht lijkt dit een gewoon tafeltafereel, waarbij het links binnenvallende zonlicht de voorwerpen belicht.  Voornamelijk de gele grapefruits vormen een sterk accent in dit schilderij en met name de opengesneden grapefruit vraagt extra aandacht. Het rode vruchtvlees waar het licht door heen schijnt vormt een speels element in het geheel. Voor de rest domineren de aardekleuren in deze compositie.

Toch is er meer mee bedoelt dan alleen deze rustieke opstelling, zoals ik al zei zit er elementen in die terugslaan op het paasverhaal.  Vooraf aan Pasen gaat er eigenlijk een bloedige geschiedenis. Christus sterft een marteldood aan het kruis maar verzoend daarmee God weer met de mens. Dat gedeelte wordt gesymboliseerd door meerdere voorwerpen: Het lijden wordt verbeeld met het mes en de grapefruits.

De grapefruit is een donkergele vrucht met roodvruchtvlees wat een bittere smaak heeft. De kleur donkergeel is in de symboliek  niet een gunstige kleur, het staat voor verraad en bedrog. Dit refereert naar het verraad van Judas Iskariot, waarmee Jezus in handen kwam van de vijand.  Er liggen 6 grapefruits  waarvan 1 is open gesneden. Zes is doorgaans het getal van evenwicht en harmonie, maar heeft ook een nevenbetekenis.  In de numerologie is het getal 6 een gecodeerde versie van de naam van verschillende Romeinse dictators. Denk aan het getal 666 in Openbaringen. Christus werd gemarteld en stierf aan het kruis volgens de Romeinse strafmethode. Het rode bittere vruchtvlees van de grapefruit symboliseert dat bloederige en bittere lijden.

Het mes ligt hier ook om die reden. Door zijn "vernietigende"eigenschap en doordat veel christelijke heiligen er de marteldood door stierven, is het mes het embleem geworden van het martelaarschap. Hier eindigt dan ook in dit stilleven het verhaal van Goede vrijdag. Want uiteindelijk heeft deze bloederige vrijdag de naam Goed gekregen omdat uiteindelijk alles ten doel had gehad om het kwade door het goede te laten overwinnen.

De urn staat in de traditionele symboliek voor overwinning op de dood, vandaar ook vaak afgebeeld op grafmonumenten en nu ook op dit schilderij.  Er is leven na de dood: Jezus staat na drie dagen op en God heeft zich opnieuw verzoent met de mensen.

Dit nieuwe verbond door Jezus kruisdood wordt gesymboliseerd door het touw op de brief. Het ligt in de vorm van een kruis. Het touw symboliseert band of verbinding (denk aan het ceintuurkoord van monniken met dezelfde betekenis). In deze context: de hernieuwde band met God en mensen door het kruis. Gelijk daaraan geldt ook de open blauwe envelop met brief . Blauw is de kleur van de hemel, van eeuwigheid en geloof. De brief is het symbool van contact (met mensen).

We vieren dus met Pasen het nieuwe leven, hier afgebeeld met een bekend paassymbool: het ei. De bron van nieuw leven, het zijn er 10. Ook 10 is een bijzonder getal in de numerologie, het is het getal van volmaaktheid.  De tetractys 1+2+3+4=10 symboliseert goddelijkheid,  1 ei ligt links apart, 2 eieren liggen op de rand van het bord, 3 eieren liggen voor het bord en 4 in het bord.

Elk jaar wordt nog ter nagedachtenis van Christus' lijden  door christenen brood en wijn gegeten tijdens de avondmaalsviering.  Brood als symbool van het lichaam en wijn het bloed van Christus. Tenslotte zien we deze elementen ook terug in dit stilleven: wijn zien we afgebeeld in de grote wijnfles en brood treffen we aan op het tinnen bord.

Op deze manier heb ik ook dit jaar weer iets aan de paasviering willen vormgeven.

 

 

 

overzicht stillevens