Ichtus



Jaartal: 
2012

Techniek: 
Olieverf op paneel

Afmeting: 
30 x 35

Reinout Krajenbrink ©

 

                                 Ichtus              

 

De vis als schilderobject heeft een beetje een imagoprobleem. Vissen hebben nu eenmaal geen groot aaibaarheidsfactor en de starende ogen werken ook niet in hun voordeel. Een reden voor mensen om een schilderij met vissen onaantrekkelijk of op z’n minst bedenkelijk te vinden. Toch behoort in de kunstgeschiedenis de vis tot één van de belangrijkste symbolen. Het neemt in heel veel culturen een belangrijke plek in en telkens zien we het visteken weer opduiken. In de meeste gevallen is de betekenis van de vis positief en staat het voor nieuw leven en vruchtbaarheid, omdat het leeft in water, daar waar uit al het leven is ontstaan.

Zo lang de mensheid op aarde is, hebben kunstenaars vissen afgebeeld. In de 16e eeuw pas werden ze in Nederland een apart onderdeel in het stillevengenre.

Het is al lang geleden dat ik een visstilleven heb gemaakt. Mijn eerste schilderij als beginnend kunstenaar was nota bene een schilderij met vissen, maar daarna heb ik het niet zo vaak meer geschilderd. Totdat ik onlangs op de vismarkt liep en gefascineerd werd door de prachtige gouden gloed op een stel gerookte haringen. Dit moest het thema worden van een nieuw schilderij. Zoals ik altijd doe aan het begin van zo’n schilderproces, is dat ik me eerst in het thema verdiep. Wat wil ik met dit schilderijtje vertellen? Al lezende boeide mij het meeste de vis in de Christelijke symboliek. Deels vanwege mijn achtergrond misschien, maar meer nog vanwege de mystiek. De vis neemt namelijk een hele belangrijke plaats in het Christendom. Tijdens de grote vervolgingen in de Romeinse tijd, gebruikten de eerste christenen het visteken als geheime symbool om aan te geven dat je een Christen was. De beginletters van

Jezus Christus, Gods zoon en redder (Iesous CHristos Theou Huios Soter) vormen in het Grieks het woord ICHTUS= vis. In het Grieks zou je dat zó schrijven: ΊΧΘΥΣ. Je vindt ze ook terug op de kelk in dit schilderij. Wanneer je deze Griekse letters weer op elkaar zou leggen zou je een wagenwiel ontdekken. Deze mystiek rond zo’n visteken vind ik fantastisch. Dit schilderijtje moest daarom ook hierop geïnspireerd zijn, maar er niet te dik bovenop moeten liggen. Dat was in die tijd ook niet de bedoeling van het visteken, vandaar ook dat je gewoon op een tinnen bordje drie goudgerookte haringen ziet liggen. Een mes ligt klaar om ze op te maken en achteraan staat een zilverachtige kelk. Dat zilverachtige vond ik wel mooi als tegenpool van het goud van de haring. De kelk is niet gevuld met een heel bijzondere drank zoals wijn o.i.d., maar gewoon met water. Water en vis hebben sowieso iets gemeen, maar water is ook het symbool van waaruit al het leven is ontstaan. Als je de kelk dan ook goed bekijkt zie je zoals gezegd,  dat er ook de tekens ΊΧΘΥΣ (ichtus) op zijn gegraveerd. Christus als bron van leven. Het mes op dit schilderij verwijst naar het martelaarschap, de kruisdood van Jezus, wat in de Christelijke traditie een centrale rol in neemt. Dan zijn er nog met opzet drie vissen afgebeeld. Allereerst natuurlijk als verwijzing naar het thema, maar het getal drie heeft ook nog een betekenis. Drie vissen in een beeld verwijzen in de traditionele symboliek naar de Drie-eenheid: in het Christendom zijn dit: De Vader, Zoon en Heilige Geest. Om aan te geven wie van de drie vissen nu de Zoon is laat zich denk ik gemakkelijk raden. Ik heb getwijfeld om de betekenis van dit schilderijtje wat uit te lichten. Ichtus is nu eenmaal een mystiek symbool en eigenlijk een geheime code. Dit schilderijtje moet in principe recht doen aan die betekenis, maar die mystiek zal wel blijven bestaan bij diegenen die wat minder op hebben met dit thema en eerder in de tekst al zijn afgehaakt.

 

Verbondenheid
Citroenen japanse kruik
overzicht stillevens