troonsafstand
Consensus

Passie



Jaartal:
2013

Techniek:
Olieverf op paneel

Afmeting:
129 x 50

Reinout Krajenbrink ©

 

                      Passie

 

Dit keer weer een schilderij met een religieuze achtergrond.  Het afgelopen voorjaar keek ik naar The Passion, een TV-musical waarin bekende Nederlandse zangers het lijdensverhaal van Jezus op een hedendaagse manier voordragen. Dit keer gespeeld in de binnenstad van Den Haag.  Het inspireerde mij om dit schilderij te schilderen. Het lijdensverhaal, of de passie zoals het ook wel genoemd wordt, is een intrigerende gebeurtenis geweest, met dramatische aspecten die door veel kunstenaars in het verleden is uitgebeeld:  Het verraad van Judas voor 30 zilverlingen, de kruisiging, de dood en de teleurstelling, de opstanding van Christus na 3 dagen uit de dood en tenslotte de Hemelvaart. Voor gelovigen het belangrijkste aspect binnen het Christendom, voor niet gelovigen wellicht een fascinerend schouwspel.  The Passion werd dan ook bekeken en opgevoerd door mensen van alle gezindten, aangezien het een verhaal is waar alle vormen van drama in te zien is, verraad, verdriet, overgave, liefde en bedrog. Het verhaal laat zich lezen als een schouwspel, vandaar dat ik koos om links in beeld de suggestie te wekken van een toneeldoek, waarlangs de kijker naar het beeld kijkt. Het vormt als het ware een coulisse, waarachter het tafereel vandaan komt. Ik ontdekte het bij schilderijen van Vermeer  (17e eeuw), waarbij hij voorhangende gordijnen gebruikte om doorkijkje s te suggereren naar  zijn composities.  Het zorgt voor een extra dieptewerking in het tafereel. We kijken hier naar een gelakte tafel voor een raam dat we slechts maar deels kunnen zien omdat het gordijn er voorhangt. Op de tafel ligt een opengeslagen boek met daarop een Romeins vaasje met Judaspenningen erin. Achter het boek staat een urnvormige kruik met een gedoofde kaars. Het opvallendste onderdeel van de compositie is het blauwige doek dat half uit de openstaande kist valt. Het felle blauw-turquoise contrasteert sterk met de overwegend bruinrode omgeving. Tenslotte staat  voor op de tafel een tinnen bord met drie helder witte eieren erin. Het schilderij is hoofdzakelijk opgebouwd uit 2 kleurtinten, de blauwgroenen en de oranjebruinen. Aangevuld door verschillende gradaties van grijs naar het wit toe.  Dit alles in een langgerekte compositie, zodat het zich laat lezen als op een bioscoopdoek. Dan de betekenis van de voorstelling, dat zich laat lezen van links naar rechts. Het boek/bijbel dat we zien is als het ware het filmscript waarin we het Paasverhaal kunnen lezen. De zilveren pen is een verwijzing naar het geschreven script, waarin het paasverhaal in die tijd werd op geschreven. Het verhaal speelt zich af ten tijde van de Romeinse bezetting van Israël rond het jaar 30. Het Romeinse glas is een verwijzing naar deze Romeinse periode. In het Romeinse vaasje zitten takken van de Judaspenning, een tweejarig plantje met platte zaaddozen die als ze hun zaadjes verloren hebben, lijken op zilveren penningen. Judas verraadde Jezus voor 30 zilverlingen. Op dit schilderij tellen we 24 van die zilveren blaadjes aan de takken van de Judaspenning. De ontbrekende 6 zilverlingen van die 30, vinden we terug als echte munten, liggend op de tafel.  Naar Romeinse rechtspraak, door de Romeinse Pilatus te Judea, wordt Jezus tot de kruisdood veroordeeld. Het kruis zal dan ook het basissymbool zijn van de Christelijke kerk. Het kruissymbool zien we in het schilderij terug als onderdeel van de kaft van de bijbel en de weerspiegeling daarvan in de houten tafel.  Het kruis is zo liggend zichtbaar. De dood van Jezus en het verdriet daarvan wordt uitgebeeld door de kruik met daar op de gedoofde kaars. De kaars sluit de kruik af, wat het gesloten graf symboliseert. De gedoofde kaars, staat voor de dood en het afdruipende kaarsvet over de kruik voor de tranen. Maar het Bijbelse drama kent een verrassende en tevens indrukwekkende wending;  Jezus staat na drie dagen weer op uit de dood en slechts zijn lijkwade blijft achter in het open graf. Die opstanding van Jezus zien we in het schilderij terug in de houten kist. De kist is natuurlijk al een symbool van het graf, maar deze kist staat open en zijn windsels, het blauwe doek, zijn achter gebleven. In de schilderkunst wordt Jezus’ gewaad vaak in blauw afgebeeld, denk maar aan het Laatste avondmaal van Leonardo da Vinci of de schilderijen van Caravaggio. Blauw is namelijk het symbool van de lucht, de hemel en dus het goddelijke.  Dat Jezus na drie dagen weer opstond uit het graf wat in het Christendom wordt gezien als verwachting van nieuw leven na de dood, zo zijn hier de drie eieren in de compositie geplaatst. Helder wit en drie in aantal om de drie dagen in het gesloten graf uit te beelden.  Een bevrucht ei zal echter na enkele weken openbreken en nieuw leven voortbrengen en daarom is dit ook zo’n krachtig paassymbool geworden.

overzicht stillevens