Citroenen japanse kruik
passie

Troonafstand



Jaartal:
2013

Techniek:
Olieverf op paneel

Afmeting:
129 x 50


Reinout Krajenbrink ©

 

                Troonsafstand

 

Het jaar 2013 zal oa ingaan als het jaar waarin de 75-jarige koningin Beatrix afstand zal doen van de troon en de kroon zal overdragen aan haar oudste zoon Willem Alexander, koning Willem IV. Ter gelegenheid van deze gebeurtenis heb ik dit schilderij geschilderd. Voor de kunst heeft onze koningin altijd veel betekent, niet alleen is ze zelf bedreven in de artistieke wereld, maar ook heeft ze altijd grote interesse getoond in vele uitingen van  kunst.

Het leek me wel aardig om een stilleven te schilderen die het oranjegevoel rond de kroning en de troonsafstand benadrukt met kleine verwijzingen naar onze Monarchie onder koningin Beatrix.

Als schilderobject koos ik voor een oranje vrucht: de mandarijn. Het koningshuis is natuurlijk vaker in de geschiedenis in verband gebracht met de vruchten van Oranje. De appeltjes van oranje komen in meerdere liedjes uit de geschiedenis voor en ook in een lied geschreven naar aanleiding van de moord op Willem van Oranje in 1584 wordt vergelijking van de vorst met de oranje vrucht gemaakt: “

O Nederland! U Vorst, u Prins soo vroom !

Die daer de blom was van d’Oranjen-boom

Die door syn deucht, u van het Spaensch gesoord,

Soo heeft beschermt; leyt nu eylaes vermoord!

Koningin Beatrix bevestigde zelf haar relatie met “appeltjes van Oranje” door in 1992 op 28 april tijdens de opening van het nieuwe Tweede Kamergebouw een kistje met 12 in tin  gegoten appeltjes van oranje aan te bieden. Het symboliseerde de verbondenheid van het huis van Oranje met de12 provincies.

Met deze gedachten in mijn hoofd begaf ik mij naar de fruitmarkt in Groningen en besloot ook een  kist met oranjefruit, in dit geval een kist met mandarijnen te kopen. Niet slechts 12 mandarijnen, maar 75 mandarijnen, verwijzend naar  de leeftijd van onze koningin. Wat is nou mooier dat ik toen ook Argentijnse mandarijnen kon kopen, wat uiteraard een knipoog is naar haar schoondochter, een vrucht van Argentijnse bodem, die straks koningin zal worden.

75 Mandarijnen op een schilderij, dat vraagt om een bijzondere compositie. Natuurlijk zou ik niet alle mandarijnen in beeld kunnen krijgen, dat zou door de overlapping een onmogelijke opdracht zijn, maar ik besloot in ieder geval deze 75 mandarijnen allemaal te gebruiken. Ze staan dus voor de jaren van Beatrix en natuurlijk zijn daarbij ook niet alle gebeurtenissen (analoog aan de verscholen mandarijnen)  in haar leven zichtbaar geweest. Ik heb gekozen voor een langwerpig paneelformaat waarbij de mandarijnen uit een gekantelde kist lijken te rollen.  Dit zorgt voor een dynamisch beeld, waarbij ik de voorste mandarijnen feller oranje schilderde, dan de meer achterste mandarijnen in het lagere kistje. Die achterste mandarijnen zijn iets minder fel geschilderd en lijken meer door het witte licht geabsorbeerd te zijn. Zo ontstaat ook enigszins een ruimtelijke werking. Op de achtergrond zijn tegen optrekkend vocht tegeltjes in de muur gemetseld. Dit zijn zogenaamde springertjes die als decoratie allerlei voorstellingen erop geschilderd hebben. Op de twee meest rechtse tegeltjes staan Wilhelmina en de Nederlandse leeuw geschilderd.

Toch is er meer denkbeeldig te zien dan alleen twee houten kistjes met mandarijnen op een houten vloer. De kist is natuurlijk een symbool van een voorwerp dat iets verbonden, bij elkaar en omsloten houdt. In minder positieve zin zou je daar tegenover kunnen stellen dat het ook iets “gevangen”  kan houden. Beide benaderingen  zijn terug te vinden in de beeldvorming van onze monarchie. Het Oranjehuis heeft namelijk net als het kistje een bindend karakter. Het Oranjegevoel kan ons op sommige momenten ook een gevoel van verbondenheid geven. Daarentegen is de opinie ook wel dat het koningschap vraagt om in een soort keurslijf te leven, waarbij de monarch zich “gebonden” kan voelen en gevangen lijkt in het protocollaire leven. De kist is dan het symbool van gebondenheid. Om dit benauwde gevoel nog eens extra te benadrukken schilderde ik enkele mandarijnen in een plastic zak, het symboliseert min of meer het glazen huis waarin Beatrix zich af en toe in zal moeten hebben gevoeld gedurende haar periode als vorstin. Het is ongetwijfeld een zwaar beroep behorende met al zijn ups en downs, die koningin Beatrix zeker heeft gekend. Maar onze vorstin heeft bijna letterlijk laten zien zich niet te laten “kisten” ondanks vele tegenslagen. Vandaar ook de gekantelde kist die de mandarijnen vrij laat rollen. De mandarijn met het zwarte omhulsel staat symbool voor die moeilijke periodes in haar leven. Daarbij denkend aan het verlies van echtgenoot prins Claus en de situatie rond haar zoon Friso.

Naast dat een omgevallen kist en zekere bevrijding symboliseert vind ik tenslotte een gekantelde kist, in de vergelijking van een omgevallen stoel, een mooi allegorisch beeld van iemand die troonsafstand doet en de scepter overdraagt.

overzicht stillevens